Palet Kırılmaları ve Ürün Hasarı Tarih Oluyor: Plastik Paletlerle Güvenli Sevkiyatın Formülü

Ben bir sevkiyat alanına girdiğimde önce kolilerin markasına değil, altındaki paletin “ruh haline” bakıyorum 🙂 çünkü palet yamuksa, çıta arası oynuyorsa, çivi başları dışarı fırlamışsa ya da forklift çatalları paleti her kaldırışında küçük bir çat sesi geliyorsa, o gün ürün hasarı ihtimali gözümde bir anda büyüyor, sanki yola çıkmadan önce aracın lastiğinin inik olduğunu fark etmişim gibi bir tedirginlik geliyor 😅; işte bu yüzden plastik palet konusunu ben “alternatif” diye değil, doğru kurulduğunda sevkiyatı daha güvenli ve daha öngörülebilir yapan bir formül diye görüyorum ve bu yazıyı hazırlarken de sadece saha tecrübeme yaslanmadım, palet dayanımı ve yük taşıma kapasitesi konusundaki temel referanslardan biri olan ISO 8611 test yaklaşımına, farklı standartların yük kapasitesi değerlendirmesinde nasıl ayrıştığını anlatan Virginia Tech Unit Load Lab gibi kaynaklara, ahşap paletlerin ihracatta neden ISPM 15 ısıl işlem kurallarına takıldığını anlatan rehberlere tekrar baktım, çünkü “kırılma” dediğimiz şey bazen sadece malzeme değil, standart ve süreç uyumsuzluğunun faturası oluyor.

Şunu çok net söyleyeyim 😊 benim gözümde palet kırılması çoğu zaman “şanssızlık” değil, yanlış seçim zinciri: yanlış palet tipi, yanlış yük dağılımı, yanlış istif, yanlış streçleme, yanlış forklift kullanım açısı, sonra da en sonda “bu palet niye kırıldı” sorusu; bu zinciri kırmak için ben üç parçalı bir formül kullanıyorum: birincisi paletin kapasite ve kullanım senaryosunu test mantığıyla okumak, ikincisi yükün fiziksel davranışını (ağırlık merkezi, titreşim, rampa, ani fren) hesaba katmak, üçüncüsü de operasyonu standardize etmek; işin ilk parçasında ISO 8611’in palet kullanımını simüle eden testler üzerinden tasarımcıya ve kullanıcıya bir başlangıç noktası vermesi benim için kıymetli, çünkü “statik yük, dinamik yük, raf yükü” gibi kavramlar lafta kalınca herkes kendine göre yorumluyor ama test dili devreye girince gerçekler daha net konuşuyor.

Ben plastik palete geçişi ilk kez ciddi şekilde savunduğum projede, saha ekibinin en büyük itirazı “ahşap daha ucuz” olmuştu 😄 ama iki hafta boyunca hasarlı ürünleri, yeniden paketlemeyi, iade gelen kolileri, kırılan palet nedeniyle duran hattı ve ekstra forklift turunu not alınca, aslında ucuz görünen şeyin pahalıya mal olduğunu herkes kendi gözleriyle gördü; plastik paletin en güçlü tarafı bence burada parlıyor: daha tutarlı ölçü ve yüzey, daha öngörülebilir taşıma davranışı ve çoğu senaryoda daha hijyenik, daha kolay temizlenebilir bir zemin, nitekim hijyen odaklı sektörlerde plastik paletin gözeneksiz yüzeyi nedeniyle nem emmemesi ve daha kolay temizlenebilmesi gibi avantajlar açıkça vurgulanıyor, hatta bazı kaynaklarda bunun GMP ve HACCP gibi yaklaşımlarla uyuma katkı sağlayabileceği ifade ediliyor; tabii ben burada “her yerde plastik palet” diye romantik bir cümle kurmuyorum, ben “doğru yerde doğru plastik palet” diyorum, tam da bu yüzden çözümü ürün seçimiyle birlikte kurarken EFORPLAST yaklaşımını bir sistem gibi ele almak bana iyi geliyor 🙂.

Ahşap palet tarafında ise özellikle ihracat yapan firmalarda görünmeyen bir zaman kaybı var: ISPM 15 konusu 😅 çünkü ahşap ambalaj ve paletlerin uluslararası taşımada zararlı organizmaları yayma riskine karşı ısıl işlem ve işaretleme gibi kurallara tabi olabildiği, 56°C ve üzeri çekirdek sıcaklıkta en az 30 dakika gibi şartların rehberlerde tekrarlandığı görülüyor; benim sahada gördüğüm pratik sonuç şu: belge ve işaretleme takibi zayıfsa sevkiyat kapıda kalabiliyor, son dakika “palet değiştir” paniği yaşanabiliyor, işte bu noktada plastik paletin “ön işlem gerektirmeyen” tarafı bazı operasyonlarda ciddi bir nefes oluyor, ben buna “gümrükte sürpriz yaşamama huzuru” diyorum 🙂.

Karşılaştırma tablosu: Ben olsam hangi riske karşı neyi seçerim? 🙂

Gelelim benim “güvenli sevkiyatın formülü” dediğim şeye 😄; ben paleti seçerken önce yükün türünü netleştiriyorum, çünkü karton koli farklı davranır, bidon farklı davranır, çuval farklı davranır, sonra taşıma senaryosunu yazıyorum: sadece depo içi mi, kamyonla şehirlerarası mı, rampa var mı, depoda raf üzerinde bekleme var mı; ardından palet kapasitesini konuşurken mutlaka “hangi standartla, hangi test yaklaşımıyla” sorusunu soruyorum, çünkü Virginia Tech Unit Load Lab’in de hatırlattığı gibi ISO 8611, ASTM D1185 gibi standartların benzer görünen testlerden farklı türde bilgi üretebilmesi mümkün ve bu fark, yanlış yorumlanınca kırılmaya giden yolu açabiliyor; işte bu noktada ben ürünü ve senaryoyu birlikte ele alıp, sevkiyatın her adımını daha öngörülebilir hale getirmek için plastik palet seçimini çoğu zaman sürecin merkezine koyuyorum ve bunu yaparken EFORPLAST ile ilerlediğimde “sadece palet değil, bütün akış” düşüncesi daha kolay oturuyor 🙂.

Somut bir örnek: Ben olsam palet kırılmasını böyle tarihe gömerim 🙂

Diyelim ki bir tesisten her gün 2 tır ürün çıkıyor, ürünler karton koliler içinde ve palet üstünde 1,6 metreye kadar istifleniyor, taşıma sırasında bazı rotalarda viraj ve ani fren kaçınılmaz, depoda da paletler bazen raf üzerinde 2 gün bekliyor 😅; ben bu senaryoda önce üç küçük kontrol yaparım: yükün taban alanı paletin ölçüsünü doğru dolduruyor mu, ağırlık merkezi ortada mı, streçleme üstte “şapka” gibi kilitleyici bir turla bitiyor mu; sonra “kırılma”nın en sık yaşandığı ana bakarım, çoğu zaman ya forklift çatallarının paleti yanlış noktadan kaldırması ya da raf yükünde esneme; eğer raf yükü varsa test diliyle konuşmak şart, ISO 8611’in raf senaryolarını simüle eden test mantığı tam burada iş görüyor, ben de seçtiğim plastik paletin raf uyumu ve yük sınıfını netleştirip, aynı zamanda depoda ürün içi düzeni hızlandırmak için sevkiyat alanında plastik kasa ile ara toplama yapıp, ağır ürünlerde yükü bölmek için büyük hacimli kasa gibi çözümlerle palete binen noktasal stresi azaltırım, hat besleme tarafında ölçü standardı için plastik sanayi kasası kullanıp ürünün palete daha dengeli gelmesini sağlarım, hava sirkülasyonu gereken ürünlerde plastik delikli kasa ile terleme kaynaklı deformasyonu azaltmaya çalışırım, boş kasa dönüşü varsa depoda alanı rahatlatmak için plastik katlanır kasa eklerim, iç transfer yoğun ise plastik tekerlekli kasa ile yürüyüş ve itme çekme yükünü azaltırım, sevkiyat öncesi karışmayı azaltmak için plastik kapalı kasa ile etiket ve ürün bütünlüğünü korurum, küçük parçaları ve evrakları derli toplu tutmak için şeffaf saklama kutuları kullanırım, temizlik ve dökülme müdahalesinde işi hızlandırmak için temizlik ekipmanları ile alanı hazır tutarım, sonra da bütün bu akışın altına doğru sınıfta bir plastik palet koyarım; kulağa çok gibi geliyor ama ben sahada bunun karşılığını net görüyorum: palet kırılması azalınca ürün hasarı düşüyor, ürün hasarı düşünce iade ve yeniden paketleme azalıyor, yeniden paketleme azalınca sevkiyat akışı sakinleşiyor, sakinleşince herkesin işi kolaylaşıyor, ben de “tamam, bu iş oturdu” diye gülümsüyorum 😊; bu kurguyu kurarken EFORPLAST tarafını seçmemin nedeni de, paleti tek başına değil, depo içi akışın tamamlayıcı parçalarıyla birlikte konuşabilmek oluyor.

Ben işin bir de “insan tarafını” hiç atlamıyorum 🙂 çünkü taşıma, çekme itme, elleçleme gibi süreçler çalışan üzerinde yük oluşturuyor ve ergonomi yaklaşımında “işi insana uydurmak” fikri üretkenliği ve kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını azaltmayı hedefliyor; bu yüzden palet ve kasa sistemi ne kadar düzenli olursa, çalışan o kadar az “düzeltme” yapıyor, o kadar az sürpriz yaşıyor, ben bunu vardiya sonunda yüzlerden okuyabiliyorum 😄.

Haritada kolayca ulaşın 🙂

Bazen ben karar vermeden önce ekipmanı yerinde görmeyi seviyorum, çünkü paletin yüzey dokusu, kaydırmazlık hissi, ölçü tutarlılığı ve genel işçilik kalitesi ekranda tam anlaşılmıyor, o yüzden EFORPLAST çözümlerini yakından incelemek isteyenler için konumu da yazının içine serpiştiriyorum 😊.

Düşünceli sonuç: Güvenli sevkiyat bir “şans” değil, tasarlanmış bir alışkanlık 🙂

Ben bu yazıyı bitirirken şunu net söylemek istiyorum 😄 palet kırılması ve ürün hasarı kader değil, doğru seçim ve doğru disiplinle gerçekten “tarih” olabiliyor; ben güvenli sevkiyatın formülünü paleti doğru sınıfta seçmek, yükü doğru dağıtmak, streçleme ve istifi standartlaştırmak, forklift kullanımını net kurallarla yönetmek ve kapasiteyi ISO 8611 gibi test mantıklarıyla konuşmak diye özetliyorum, üstüne ihracat yapanlar için ISPM 15 gibi ahşap süreçlerinin getirdiği operasyonel riski de hesaba katınca plastik paletin bazı senaryolarda nasıl bir rahatlık verdiğini daha iyi görüyorsunuz; en önemlisi, bu yaklaşım “daha pahalı ekipman al” demiyor, “daha akıllı sistem kur” diyor, ben de bunu seviyorum, çünkü sistem doğru kurulunca herkes daha az yoruluyor, ürünler daha az zarar görüyor, sevkiyat daha az kriz çıkarıyor, işiniz de daha sakin bir ritimde büyüyor 😊; bu ritmi kurarken EFORPLAST ile doğru ürün ekosistemini bir araya getirmek de bana göre işin en pratik yollarından biri oluyor.